नेपालमा कुनै पनि नयाँ व्यवसाय, स्टार्टअप वा व्यावसायिक परियोजनालाई कानुनी मान्यता दिलाउन कम्पनी ऐन, २०६३ बमोजिम कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालय (Office of the Company Registrar – OCR) मा प्राइभेट लिमिटेड (Pvt. Ltd.) कम्पनी दर्ता गर्नु पहिलो र अनिवार्य कदम हो।

१. कम्पनी दर्ताका लागि आवश्यक पूर्वतयारी तथा कागजातहरू

कम्पनी दर्ताको प्रक्रिया सुरु गर्नुअघि संस्थापक सेयरधनीहरूले निम्न कागजात तथा विवरणहरू तयार गर्नुपर्दछ:

• प्रस्तावित नामहरू: कम्पनीको नाम कम्तीमा ३ वटा प्राथमिकता क्रममा (विद्यमान अन्य कम्पनीसँग नाम जुध्न नहुने)।
• सेयरधनीहरूको परिचय: सबै सेयरधनीहरूको नागरिकताको प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि (विदेशी नागरिक भए राहदानी)।
• प्रस्तावित पुँजी संरचना: अधिकृत पुँजी (Authorized Capital) र जारी पुँजी (Issued Capital) को स्पष्ट बाँडफाँड।
• उद्देश्य तथा कार्यक्षेत्र: कम्पनीले गर्ने मुख्य तथा सहायक व्यावसायिक उद्देश्यहरूको स्पष्ट मस्यौदा।
• दर्ता ठेगाना: कम्पनीको रजिष्टर्ड कार्यालय रहने प्रदेश, जिल्ला, स्थानीय तह र वडा नम्बर।

२. कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालय (OCR) मा दर्ता प्रक्रियाका ५ चरणहरू

३. कम्पनी दर्तापछिका अनिवार्य कानुनी प्रक्रियाहरू (Post-Incorporation Compliance)

कम्पनी दर्ताको प्रमाणपत्र प्राप्त हुनासाथ कम्पनीले सिधै कारोबार गर्न पाउँदैन। त्यसपछि निम्न निकायहरूमा दर्ता पूरा गर्नुपर्छ:

1. स्थानीय तह (वडा कार्यालय) दर्ता: कम्पनीको मुख्य कार्यालय रहेको वडा कार्यालयमा व्यवसाय दर्ता गर्ने र बहाल कर सम्झौता प्रमाणीकरण गर्ने।
2. आन्तरिक राजस्व कार्यालय (IRD) मा PAN/VAT दर्ता: कारोबारको प्रकृति हेरी स्थायी लेखा नम्बर (PAN) वा मूल्य अभिवृद्धि कर (VAT) दर्ता प्रमाणपत्र लिने।
3. कर्पोरेट बैंक खाता सञ्चालन: सञ्चालक समितिको निर्णय (Board Resolution) अनुसार कम्पनीको नाममा चल्ती खाता खोल्ने।
4. उद्योग विभाग / नियामक निकायको स्वीकृति (यदि लागू हुने भए): उत्पादनमूलक, वैदेशिक लगानी (FDI) वा विशेष क्षेत्र भए सम्बन्धित विभागबाट इजाजत लिने।